محمد علي حزين لاهيجي

10

فتح السبل ( فارسى )

صفويه به نيمى از آنچه كه امروز هست كاهش مىيافت . حزين با نگارش خاطرات و ثبت وقايع اجتماعى و سياسى عصر خود منّتى بزرگ بر تاريخ ايران و فرهيختگان ما دارد . حزين پس از درگذشت پدر زادگاه خود اصفهان را به قصد شيراز ترك مىگويد و پس از چندى ديگر بار به اصفهان بازمىگردد . و در سال 1134 نيز چند نوبت از اصفهان خارج شده و بار ديگر بازگشته است . در سال 1135 محاصرهء افغانها را شكسته و با لباس مبدّل در چهرهء روستائيان و در حال بيمارى اصفهان را ترك مىگويد . ابتداء به خوانسار ، سپس به خرم‌آباد كوچ مىكند و در محل امنى پناه مىگيرد . مدتها در شهرهاى مختلف ايران آواره است . و چون با شاه طهماسب دوم صفوى ارتباط داشته ، از سطوت نادر در امان نبوده به سال 1145 با كشتى از طريق بندر عباس به جدّه هجرت مىكند و به زيارت خانهء خدا موفق مىشود . پس از اتمام فريضهء حج به بحرين سفر مىكند و از آنجا ديگربار به بندر عباس بازمىگردد و برهه‌اى از ايّام را در آنجا و لار و جهرم سپرى مىكند تا سر از كرمان در مىآورد . و پس از مدتى به شوق زيارت مولاى متقيان على ( ع ) به نجف اشرف سفر مىكند و مدت سه سال در آنجا مىماند . پس از آن از كربلا و بغداد ديدن مىكند و به ايران بازمىگردد . در 1146 بندر عباس را به قصد سند و ملتان ترك مىگويد و مدّت دو سال را در قريه‌اى نزديك آن مىماند . سپس به شهر لاهور مىرود و تصميم مىگيرد بار ديگر به وطن اسلامى ايران بازگردد . در 1152 نادر به هندوستان سفر مىكند ، حزين از بيم او در پناهگاه امنى مخفى مىشود تا از نادر شاه به او گزندى نرسد . به سال 1154 تاريخ و سفرنامهء خود را در شهر جهان‌آباد ( دهلى ) مىنويسد و در 1161 از اقامت طولانى در دهلى و بدى آب و هوا به ستوه آمده ، آن منطقه را ترك و به اكبرآباد رفته و سپس در بنارس هندوستان اقامت مىگزيند و 19 سال هم در بنارس زندگى مىكند تا در سن 77 سالگى در سال 1180 زندگى را بدرود گفته و در باغى كه خود احداث كرده آرامش جاودانه مىيابد .